Guëten Dag auk bi "Mönsterlänner Plat"


Man mag sik wünnern, aower de platdüütske Spraoke häw dat twintigste Jaorhunnert üöwerliäwt. Obschonst se äs Aoldagsspraoke bi widen nich mäer so bedüdend  is äs fröer, vöstaot nao viële Lüde de olle Moderspraoke. Män et sint ümmer wainiger Lüde, de dat Platdüütsk auk küern küënt. Nen kuorten Indruk daovan giw Vorbrinks Jens met sinen Vüördrag "Die sprachsoziologische Situation im Münsterland".

Schriëwen wäert in Platdüütsk ne gase Masse Böker un Vötelsels. Pat jüst so viële Schriewwisen krig man to sain, wieldat jerrereen so schriw, äs he et häöert. Bes van Dage sint sik de Lüde nao nich eens wuoden, wu dat Platdüütsk schriëwen wäern sal. Wu schriëwen wät, lig daoan, wao de Schriwer wäg kümp. Man mot sik auk nich wünnern, wan dat glike Waod manksten in enen Sats vöschaiden schriëwen wät. Un söws in een Kiärspel schriewt de Lüde de sölwige Spraoke änners. Mannig enen Liäser vökümp dao drin, un völicht gait em de Fraide an dat wäädvulle schriëwene Waod in de Hemaotspraoke völüssig. To aal dat kümp nao derbi, dat ümmer mäer haugdüütske Wäöder bruukt wäert.

Wieldat de platdüütske Spraoke unwies viële fine Uutdrücke häw un daomet viëles akkraot to beschriwen is, häw ik de Spraoke laiw wunnen. Un uut de Suorge haruut, dat de Spraoke uutstäw, häb ik jaorelang dran wiärkt, dat Wäöderbook van dat Mönsterlänner Plat (Wörterbuch des Münsterländer Platt) to maken.
In düt Book sint to´t iärste Maol klaore, eenfacke Üörders fastlägt, wu dat Platdüütske schriëwen wäern mot. De helen platdüütsken Wäöder sint daonao upschriëwen (kiek nao bi Schriewwise van dat Platdüütske un Uutspraoke). De Liäser fint in düt Book üm de 20.000 Wäöder un Säggewisen (kiek nao bi de Bispiëlsiten Haugdüütsk-Platdüütsk un Platdüütsk-Haugdüütsk) up 490 Siten.
Obschonst een grauten Deel van de platdüütsken Uutdrücke uut dat Mönsterland upschriëwen sint, kan et nu nao nich vulstännig sien. Deelwise sint de Tungensliäge un Uutdrücke, de et in de vöschaidenen Kiärspels giw, wiertofinnen.

Dat de Liäser gau dat Waod fint, wat he söch, stait buom up jerre Site van dat Book dat iärste Waod. To jeed Waod is angiëwen, wat för een Waod et is. Auk de Mäertal van de Hauptwäöder un de vöschaidenen Fälle sint to finnen. Faken stait bi de Wäöder, of se to´n Bispiël met Iäten un Drinken of met Bueri to doon häbt. Bi de Wäöder, bi de de Uutspraoke up ne ännere äs up de iärste Silwe gait, is dän Söwsluut uut de Silwe unnerstriëken. Dat sal bi´t Liäsen of Küern jüst so helpen, äs dat Küllerken, wat altiet tüsken de Silwen stait (kiek nao bi de Bispiëlsiten Haugdüütsk-Platdüütsk un Platdüütsk-Haugdüütsk).